- Bhakti yoga – Hinduizm (diğerlerinin yanı sıra Vişnuizm) çevresinden, Tanrı ile sevgi dolu bir bağ (bhakti) geliştirmeye dayanan ruhsal bir uygulamanın adı
Bhakti yoganın felsefesi ve gelişimi
Bhakti, Baba, Anne, Çocuk ya da müridinin arzuladığı herhangi bir başka ilişki rolünde görünebilen Tanrı’ya duyulan yoğun ve karşılıksız sevgiyi ifade eden bir terimdir. Bhakti, ilahi varlıkla birlikte olma yoluyla Tanrı ile kişisel bir temas kurmayı mümkün kılar. Bu nedenle Hindistan’da, çoğu zaman yalnızca küçük mürit grupları ya da aileler tarafından tapınılan çok çeşitli tanrı ve tanrıçalarla karşılaşılabilir.
Yoganın biçimlerinden biri olarak bhakti, Tanrı ile bağ kurmayı ve bu bağı sürdürmeyi amaçlar; bunun maddi bedenle ilgisi olmayan ruhsal bir bağ olması gerektiğini de belirtmek gerekir. Bu ilişkinin niteliği büyük ölçüde uygulanan dine (Şivaizm ya da Vişnuizm) göre belirlenir; yine de onu geliştirmenin dokuz yolu ayırt edilebilir: shravanam – Tanrı hakkında dinlemek, kirtanam – O’nu yüceltmek, smaranam – O’nu hatırlamak, pada-sevanam – O’nun ayaklarına hizmet etmek, arçanam – tapınmak, vandanam – dua etmek ve secde etmek, dasyam – hizmet, sakhyam – Tanrı ile dostluk ve atma-nivedanam – her şeyi Tanrı’ya teslim etmek.
Vedanta öğretilerine dayanan bhakti ile bağlantılı dinî hareketler, duygusal ve felsefi unsurları birleştirerek ona yoğun bir inanç ifadesi kazandırmış ve Hinduizmi “tazeleyen” bir etken olmuştur. Bunun bir örneği bharatanatyam dansıdır.
Sevgi dolu adanmışlık yoluyla kurtuluş düşüncesi ilk kez Varuna (Rigveda’da anlatılan tanrı) kültünde ortaya çıkar.
Bhagavad Gita
Bhagavad Gita pek çok dinî grup için bir esin kaynağı, pek çok filozof için de ilham kaynağıdır; ama bütün bunların ötesinde bhakti teizminin, özellikle de Vişnuizmin “temel taşı”dır. Krişna orada sevginin ve saf niyetlerin, müritlerini kurtuluşa giden ruhsal yolda destekleyen en büyük güç olduğunu söyler. Bu, tapındığı Tanrı biçimi ne olursa olsun bir bhakta’nın (müridin) dünyaya karşı tutumu hakkında çok özlü ve aynı zamanda kapsamlı bir bilgidir.
Bhagavad Gita’nın Bhakti Yoga başlıklı bölümünde Krişna’nın şu sözleri okunabilir: “[…] bütün eylemlerini Bana adayarak Bana tapan, tam bir adanmışlıkla kendini Bana teslim eden, adanmışlık hizmetini yerine getirip daima Beni düşünerek zihnini Bende yitiren kişiyi, ey Pritha’nın oğlu, doğum ve ölüm okyanusundan çabucak kurtarırım. Zihnini Bana, Yüce Kişisel Tanrı’ya odakla ve bütün aklını Bende yitir. Böylece kuşkusuz daima Bende yaşayacaksın.” (Bhagavad Gita, 12. bölüm, 6-8. ayetler)
Bhakti, diğer felsefe okullarından farklı olarak insanları düşünme biçimlerini değiştirmeye ikna etmeye yönelik bir şekilde işlemez. Bhakti esas olarak olumlu duygulara (özellikle sevgiye) seslenir ve onları kendini gerçekleştirme sürecine yönlendirip dahil etmeye çalışır.
Bhakti yoga edebiyat, müzik, resim ya da heykel gibi kültürün ve sanatın pek çok alanında kendini gösterir.
